مديريت جهاد كشاورزي شهرستان زرين دشت

خاک ورزی حفاظتی  شهرستان زرین دشت

نام ونام خانوادگی تهیه کننده:مهدی سالخورده 

 

۱۳۹۰-۱۳۸۹

معرفی شهرستان

شهرستان زرین دشت به مرکزیت شهر حاجی آباد، جمعیت حدود ۶۵۰۰۰، وسعت ۴۵۸۱ کیلو متر مربع

در صد کل مساحت خاکی شهرستان ۷۴/۳ درصد مساحت کل استان

محدوده جغرافیایی “۵۴ وْ۵۴ طول شرقی و “۴۰ وْ۲۸ عرض شمالی

از شمال به شهرستان داراب واز جنوب به شهرستان لار از شرق به شهرستانهای داراب ولار وازغرب به شهرستانهای جهرم وفسا محدود می شود

دارای دو بخش ( مرکزی و ایزدخواست ) ۳ نقطه شهری (حاجی آباد و شهرپیر و دبیران )۵ دهستان(ایزدخواست غربی،ایزدخواست شرقی ،دبیران

،خسویه و زیراب )و ۱۶۴پارچه آبادی ۶۰ واحد مسکونی ۱۰۴واحد خالی از سکنه

فاصله تا مرکز استان حدود۳۰۰km، ارتفاعات قابل توجهی ندارد

مهمترین دشت دشت حاجی آباد و دشت ایزدخواست، مهمترین رودخانه تنگ چرخی در دشت حاجی آباد که در امتداد رودخانه رودبال است

دریاچه فصلی بنام مغیله شهرپیر به مساحت ۴۵کیلو متر مربع با ارتفاع ۱۱۵۰ متر از سطح دریا در ۱۵کیلو متری جنوب غربی حاجی آباد است

از سال ۴۶تا کنون بطور متوسط ۴/۲۳۴mm  بیشترین بارندگی در این مدت مربوط به ۷۲-۷۱ با ۵/۵۷۸ بوده

میانگین دما ۸۵/۲۳ درجه سانتی گراد، در گروه اقلیمی گرم و خشک قرار دارد

در اثر خشکسالیهای اخیر و برداشتهای بی رویه ازمنابع آب زیر زمینی استفاده بی رویه از کود و سموم شیمیایی و استفاده از سیستم آبیاری غرقابی سنگین روز به روز شاهد کاهش کیفیت و آلودگی آب چاهها ی کشاورزی می باشیم.

عمده ترین محصولات کشاورزی در این شهرستان :

گندم ، پنبه ، جو ،ذرت و صیفی جات می باشد .

طبق آمار غیر رسمی این شهرستان از نظر تولید پنبه رتبه اول در استان را داراست.

واحد مکانیزاسیون

تراکتور:

شهرستان زرین دشت دارای ۴۸۷ دستگاه تراکتور شامل تراکتورهای سبک ، تراکورهای  نیمه سنگین و

تراکتورهای سنگین می باشد.که ۱۷۸ دستگاه تراکتور آن مستهلک و از رده خارج می باشد.

و ۴۰دستگاه آن شامل تراکتورهای نیمه سنگین (فرگوسن ۶سیلندر ۳۹۹ –جاندیر ۶ سیلندر ۳۱۴۰ ) و۸

دستگاه آن شامل تراکتور های سنگین (نیوهلند – والترا ) و ما بقی شامل تراکتورهای سبک (فرگوسن

۲۸۵ –رومانی – جاندیر ۲۰۴۰ ) می باشد.

ادوات:ادوات موجود در شهرستان زرین دشت شامل:

۱- انواع گاوآهن : گاوآهن برگرداندار (یک طرفه – دو طرفه ) –گاوآهن بشقابی – گاو آهن زیر شکن – گاو آهن چیزل

۲- انواع دیسک : دیسک آفست – دیسک تاندوم                          ۳- کود پاش سانتریفوژ

۴- فاروئر                                                                    ۵- مرزبند

۶- چیزل پیلر                                                              ۷- لولر ساده

۸- تریلر                                                                    ۹- نهر کن

۱۰- سمپاش (پشت تراکتوری–بوم دار-توربولاینر)                       ۱۱- خرمنکوب

         ۱۲- ردیف کارپنوماتیکی (مخصوص ذرت – مخصوص پنبه)                        ۱۳- خطی کار عمیق کار دیم

۱۴- اسکریپر لیزری                                                     ۱۵-  کمبینات

.            ۱۶- ساقه خرد کن  ۱ دستگاه                                           ۱۷- روتیواتور۲دستگاه

۱۸- ریک                                                                 ۱۹- بیلر

.                  ۲۰  – موور                                                              ۲۱- کشت مستقیم   ۱ دستگاه

            

                 ۲۲-خاکورز مرکب  ۲دستگاه                                                                          

کمباین:

کمباین های موجود در شهرستان۳۰ دستگاه می باشد:                                                                                      ۱- کمباین  سهند    ۵دستگاه      ۲ – کمباین نیو هلند  ۲  دستگاه    ۳-کمباین جاندیر۹۵۵    ۲۳دستگاه

آمار کاشت :

محصولات کشت شده در شهرستان عبارتنداز: گندم (آبی – دیم )و جو (آبی – دیم ) و پنبه

۱- گندم ابی: ۱۰۰۰۰ هکتار                               ۲-گندم دیم:   ۴۰۰۰ هکتار

۳-جو آبی: ۱۵۰۰    هکتار                                   ۴-جو دیم : ۱۵۰۰۰  هکتار

                          ۵- پنبه: ۳۵۰۰    هکتار

از این میزان کشت شده گندم :۷۰۰ هکتار آن بوسیله کمبینات کشت شده و ۸۰ هکتار آن بوسیله دستگاه کشت مستقیم و   ما بقی به روش کشت مرسوم کشت شده است. پنبه نیز  ۱۷۰ هکتار آن به روش کشت مستقیم و ما بقی به روش کمبینات – ردیفکار پنو ماتیکی – و روش مرسوم کشت شده است.

کشت مستقیم:

با توجه به خشکسالی اخیر و در آمد کم بخش کشاورزی ،کشاورزی برای کشاورزان به یک حرفه غیر اقتصادی با هزینه بالا و در آمد کم تبدیل شده است و باعث بروز مشکلات اقتصادی ،اجتماعی شده است .

برای رفع این مشکل وصرفه جویی در مصرف آب و هزینه کمتراز روش بی خاک ورزی  کشت مستقیم می باشد که کشاورزی رابه یک حرفه جذاب و سود آور تبدیل می کند.

                               کشت مستقیم یعنی :

۱٫    قرارگیری مستقیم بذر در خاک

۲٫     بدون نیازبه عملیات خاکورزی

۳٫    کمترین تخریب خاک

۴٫    نگهداری بقایای گیاهان پایدارجهت جلوگیری از تبخیر و راندمان بالای آب

دستگاههای کشت مستقیم می تواند در کاهش هزینه های تولید، افزایش مواد آلی خاک، بهبود ساختمان خاک و حذف اثرات نامطلوب زیست محیطی نقش مهمی را ایفا نمایند. معرفی دستگاهی که بتواند در اراضی کشاورزی(بدون خاک ورزی) و با وجود کلش محصول قبلی در زمین وکاشت همزمان بذر و کود را در داخل شیاری در دو عمق مختلف قرار دهد، اولین قدم در راه پیاده نمودن طرحهای پایلوت بی خاک ورزی و در نهایت ترویج آن در مناطق مستعد این روش کاشت می باشد. در این تحقیق استفاده از شیار بازکن دیسکی فعًال که به مانند یک ارّه دوًار می تواند شیاری از خاک را ببرد در زمینی شخم نخورده و پوشیده از بقایای گیاهی مورد ارزیابی قرار گرفت.

ماشینهای کاشت مستقیم در سیستم بی خاک ورزی باید قادر به بریدن خاک شخم نخورده و عبور بقایا از بین ساقه های شیاربازکنها و ایجاد تماس مناسب بین بذر باخاک باشد.همچنین نوع بقایا، مقدار آنها در واحد سطح و میزان خرد شدن آنها از فاکتورهای مهم در طراحی شیاربازکن دستگاه کاشت مستقیم به شمار می آید.با افزایش تقاضا برای استفاده از سیستم بی خاک ورزی در دنیا شیاربازکنهای دیسکی به علت بهم زدن حجم کم خاک مورد توجه بسیار واقع شده است. این خصوصیت باعث به حداقل رسیدن جوانه زنی بذر علفهای هرز، کاهش مخلوط شدن بقایا با لایه خاک سطحی و حفظ رطوبت در خاک می گردد.

در روش بی‌خاک‌ورزی از آنجائی که خاک زیرورو نمی شود پخش سطحی کودهای فسفره و پتاسه در عمق مناسب باتوجه به  قابلیت انحلال و سرعت انتشار کم آنها موثر نبوده و توزیع آنها بایستی به روش جایگذاری با ماشین انجام گردد. دراین روش معمولاً کود بایستی در عمقی پایین ‌تراز محل قرارگیری بذر قرارداده شود تا تجمع املاح در مجاورت آنهادر جوانه‌زنی سبزشدن اختلاتی ایجاد نکند.

از جمله مزایای روش کشت مستقیم عبارت است:
۱-در روش مرسوم خاکورزی در یک سال زراعی بر اثر بارش باران۲۲٫۸ تن فرسایش خاکی در هکتار خواهیم داشت در صورتی که در روش کاشت مستقیم به علت وجود بقایا در سطح این مقدار به ۵٫۶ تن کاهش می یابد.
۲- در روش مرسوم در یک سال ۱۳۷٫۶ لیتر در هکتار هدر روی آب داشته در صورتی که در روش کاشت مستقیم این مقدار به ۴۲٫۴ لیتر کاهش می یابد.
۳-با استفاده از روش کشت مستقیم می توان تا ۳۰ درصد در مصرف آب صرفه جویی کرد.
۴-در کشت مستقیم به دلیل باقی ماندن بقایا بر روی سطح دمای سطح خاک بسیار پایین تر از خاک بدون بقایا بوده و در نتیجه به دلیل کاهش تبخیر ابزاری بسیار مهم برای جذب و نگهداری آب در خاک به شمار می آید.
۵- مدت زمان مورد نیاز جهت انجام کلیه عملیات کشاورزی در کشت مستقیم ۳۰۶دقیقه یا به عبارتی ۵ ساعت کمتر از زمان مورد نیاز به روش کشت مرسوم است که این مدت زمان برابر با مصرف ۵۰ لیترسوخت کمتر درهکتارمی باشد.
۶- از دیگر مزایای کار به روش کشت مستقیم جلوگیری از فشرده شدن و به وجود آمدن لایه سخت زیرین خاک         (hard  pan)      می باشد.

                                                                                                                                                                                                                                       

                 عملیات کاشت گندم وجو در شهرستان زرین دشت به روش کشت مستقیم                                            

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                    .

 

اجزای تشکیل دهنده وموزع دستگاه کشت مستقیم         

انجام عملیات کشت مستقیم در زمینهای که بقایای خشبی (پنبه) نباشد بدون انجام عملیات دیگری فقط با دستگاه

                                       دستگاه کشت مستقیم عملیات کاشت انجام میشود.

        

                                    سبز شدن گندم بعد ازاولین آبیاری بدون عملیات ساقه خردکن

انجام عملیات کشت مستقیم در زمبنهای  با بقایای خشبی (پنبه) عملیات کاشت با دو مرحله بهتر است انجام شود :

  ۱- عملیات ساقه خرد کنی ۲- عملیات کشت مستقیم

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               ..                                                                ….

                                  سبز شدن گندم بعد ازاولین آبیاری همراه با عملیات ساقه خردکن

به طورکلی دستگاه کشت مستقیم طراحی شده که از ترکیب شش واحددو گانه کاشت (۱۲ردیف بافواصل ۱۷سانتی متر) مجهز به شیار باز کن های فعال تشکیل شده است می تواند به عنوان یک روش جدید درکشت بدون خاک ورزی درمناطق خشک معرفی گردد. دراستفاده ازاین ماشین سطح به هم خورده خاک تنها ۱/۰کل سطح زمین می باشدواین امرنه تنها انرژی مصرفی برای تهیه بستر را تقلیل می دهد، تحریک بذرعلفهای هرزوقرارگرفتن آنها درعمق مطلوب سبزشدن را به حداقل می رساند. این ماشین به نحومطلوبی کودوبذررا در دو عمق مختلف جایگذاری نموده وپوشش یکنواختی ازخاک نرم وبقایا برروی  ردیفهای کاشت باقی می گذاردکه به ترتیب در تماس مطلوب بذرباخاک وحفظ رطوبت خاک نقش به سزایی دارند. میزان گردوخاک ایجادشده درزمان کارباتوجه به فعال بودن شیاربازکنها، درخاک خشک قابل ملاحظه می باشدولی درمقایسه با کمبینات غلات کمترتخمین زده می شود. میزان پرتاب خاک وسنگ به سمت جلوی ماشین بسیارناچیزبوده و  خاک پرتاب شده ازعقب صفحات برش نیز تا فاصله حداکثر۵۰سانتی متری ازماشین به زمین ریخته می شود. بدین ترتیب ایمنی راننده وافراد نزدیک ماشین ازنظربرخوردسنگ وخاک به آنها تأمین می باشد. از معایب دیگر قابل ذکر محدودیت در سرعت پیشروی ماشین و استهلاک زیاد قطعات واحد برش می باشد.

  

            

کاشت پنبه به روش کشت مستقیم در شهرستان زرین دشت

 

 

مشکلات موجود بر سرراه اجرای کشت مستقیم در منطقه :                                                                            

1. ۱٫     عدم  فرهنگ پذیرش طرح توسط کشاورزان .
2. ۲٫     هزینه خرید بالای دستگاه کشت مستقیم (NO-tillage).
3. 3.     عدم تسطیح علمی اراضی منطقه .

پیشنهادات :

1. ۱٫    باتوجه به ضعیف بودن وضعیت مالی کشاورزان در خصوص خرید ماشین های خاکورز مرکب و دستگاه کشت مستقیم به صورت یارانه ای وبا حمایت دولت به کشاورزان واگذار شود.
2. ۲٫    در صورت امکان ادغام دستگاه ساقه خرد کن با دستگاه کشت مستقیم جهت صرفه جویی در وقت – سوخت – هزینه ها و استهلاک  – فشرده گی کمتر لایه زیرین خاک (hard pan).
3. 3.      بررسی های علمی بیشتر بر روی شیوه های کم خاک ورزی وبی خاک ورزی در مجامع تحقیقاتی و دانشگاهی تلاش در جهت آشنا ­سازی کشاورزان با این روش ها.

فعالیتهای انجام شده توسط رابط مکانیزاسیون:

1. ۱٫    بازدید مکرر از دستگاه کشت مستقیم در حال کار و همچنین کالیبراسیون .
2. ۲٫    پیگیری دیگری مسائل مربوط به واحد مکانیزاسیون (تسطیح لیزری- توزیع تراکتوروادوات – بازدید مکررازتراکتورهای درحال کاروتوصیه های لازم درمورد نحوی صحیح به کارگیری ماشین الات کشاورزی– و . . .)
3. ۳٫    حضور در جلسات مربوط به واحد مکانیزاسیون در شهرستان و استان.
4. ۴٫    برگزاری کارگاههای آموزشی وکلا سهای ترویجی با موضوع خاک ورزحفاظتی و بازدید ازمزارع کشت مستقیم
5. ۵٫    بازدید مکررازسمپاشها درحال کار،کالیبراسیون وارائه توصیه های لازم درمورد تنظیمات ،نحوی سمپاشی و…
6. ۶٫    تهیه شناسنامه فنی و ثبت کلیه مراحل مزارع کشت شده به روش  (NO-tillage)

 

کشت مستقیم تنها خرید یک دستگاه کارنده نیست. کشت مستقیم انقلابی است کهنیازمند تغییر نوع تفکر است .

 

 

 

 

پایان